Zgłoszenia: Kontakt | Twoja historia

Na starym cmentarzu w Aach, dziś należącym do Dornstetten, nie zachowały się już groby dzieci zmarłych w latach 1944–1945 w tzw. „Polenkinderheim”. W odpowiedzi przekazanej projektowi Ostoja Pamięci władze miasta poinformowały, że mogiły te prawdopodobnie zostały usunięte w latach 60. lub 70. XX wieku, choć nie udało się tego jednoznacznie potwierdzić w dokumentacji. W 2019 roku w tym miejscu utworzono stelę upamiętniającą ofiary.

Z przekazanych informacji wynika, że wskazane w zapytaniu groby dzieci już nie istnieją. Samorząd zaznaczył jednocześnie, że dokładny moment ich likwidacji nie jest dziś znany. Podkreślono również, że przez długie lata wydarzenia związane z tym miejscem były przemilczane i nie funkcjonowały szerzej w lokalnej pamięci. Mimo to temat dzieci zmarłych w „Polenkinderheim” powracał w pytaniach kierowanych przez osoby zainteresowane losem ofiar, co pokazuje, że sprawa nigdy całkowicie nie zniknęła.

Wobec braku zachowanych mogił zdecydowano o stworzeniu miejsca pamięci. W 2019 roku na starym cmentarzu w Aach ustawiono stelę, która przypomina o dzieciach zmarłych w tym miejscu. Jej publiczne odsłonięcie odbyło się podczas obchodów Volkstrauertag. Do odpowiedzi dołączono również materiał prasowy opisujący powstanie pomnika. Wynika z niego, że upamiętnienie miało przywrócić pamięć o najmłodszych ofiarach, które zmarły w nieludzkich warunkach związanych z systemem pracy przymusowej. Stela nie zastępuje utraconych grobów, ale stanowi widoczny znak pamięci i próbę zmierzenia się z trudnym fragmentem lokalnej historii.

Informacja przekazana przez miasto ma istotne znaczenie dokumentacyjne. Potwierdza ona, że w przypadku Aach nie mamy już do czynienia z zachowanym miejscem pochówku, lecz z miejscem pamięci utworzonym po zniknięciu dawnych grobów. To ważne rozróżnienie zarówno dla rodzin ofiar, jak i dla osób zajmujących się dokumentowaniem polskich miejsc pochówku w Niemczech. Przypadek Aach pokazuje zarazem szerszy problem: w wielu miejscach fizyczne ślady po polskich ofiarach II wojny światowej nie przetrwały, a pamięć o nich musi być dziś odtwarzana na podstawie dokumentów, relacji i późniejszych form upamiętnienia.

Artykuł opracowano na podstawie pisemnej odpowiedzi władz miasta Dornstetten z marca 2026 roku oraz dołączonego materiału prasowego dotyczącego odsłonięcia steli pamięci na starym cmentarzu w Aach w 2019 roku.