Zgłoszenia: Kontakt | Twoja historia | Wolontariusze Pamięci 

Miasto Tengen potwierdziło, że grób Wladislausa Hutnika, polskiego robotnika przymusowego z okresu II wojny światowej, nadal znajduje się na cmentarzu w Wiechs am Randen. Odpowiedź urzędu jest kolejnym przykładem, jak ważne są bezpośrednie zapytania do niemieckich gmin i urzędów w dokumentowaniu polskich miejsc pochówku.

Odpowiedź miasta Tengen

W odpowiedzi z dnia 18 maja 2026 r. Standesamt Tengen poinformował, że grób Wladislausa Hutnika nadal istnieje na cmentarzu w Wiechs am Randen. Miejsce pochówku prowadzone jest pod oznaczeniem: Abteilung IV, Reihe 1, Grabnummer 5.

Do pisma dołączono również kopię fragmentu planu cmentarza z zaznaczonym położeniem grobu oraz kopię z kroniki parafii Wiechs am Randen z 1996 r. Wskazano także, że w miejscowości Wiechs nie znajduje się obecnie żadna inna znana mogiła obywatela polskiego.

Historia ucieczki i śmierci

Z przekazanych materiałów wynika, że w nocy z 20 na 21 września 1944 r. grupa polskich robotników przymusowych próbowała uciec przez zieloną granicę do Szwajcarii w rejonie Schönbüel. Ucieczka została jednak wykryta przez niemiecką straż graniczną. W wyniku strzałów jedna osoba poniosła śmierć, a jedna została ciężko ranna.

Zabitym był Wladislaus Hutnik, robotnik przymusowy zatrudniony w Neu-Dingen. Według informacji zawartych w przekazanym tekście zmarł 21 września 1944 r. i został pochowany następnego dnia, 22 września 1944 r., na cmentarzu w Wiechs. 

Na grobie umieszczono napis:

S + PWladislaw HutnikUV. 27.10.1922ZM. 21.09.1944gm. Wieckiqow. Lwow

Zapis ten zachowuje historyczną formę widoczną w przekazanym materiale źródłowym.

Po wojnie rozważano ekshumację i przeniesienie szczątków, jednak ostatecznie odstąpiono od tego zamiaru. Według przekazanej kroniki uznano, że zmarły został w sposób właściwy pochowany, a miejsce grobu zostało zabezpieczone. Dlatego Wladislaus Hutnik spoczywa nadal w tym samym miejscu, na cmentarzu w Wiechs am Randen.

Szczególne znaczenie ma także fragment dotyczący opieki nad mogiłą. Według załączonego materiału miejscowa mieszkanka Maria Müller, która sama straciła syna podczas wojny, zaopiekowała się grobem polskiego robotnika. Później zadanie to przejęła jej córka. Dzięki temu miejsce pochówku nie zostało całkowicie zapomniane.

Znaczenie dokumentacji

Sprawa Wladislausa Hutnika pokazuje, że pojedynczy grób może prowadzić do znacznie szerszej historii: pracy przymusowej, próby ucieczki, śmierci na granicy, powojennych decyzji dotyczących pochówku oraz lokalnej pamięci. Pokazuje też, że dokumentacja urzędowa i lokalne kroniki mogą uzupełniać się nawzajem, pozwalając odtworzyć los konkretnego człowieka.

Przy każdej takiej sprawie staram się podkreślać, że być może są to już ostatnie lata, w których można jeszcze dotrzeć do podobnych historii. Z czasem odchodzą świadkowie, zanikają rodzinne przekazy, giną lokalne wspomnienia, a niektóre miejsca pochówku stają się coraz trudniejsze do rozpoznania. Dlatego tak ważne jest, aby dokumentować je teraz — zanim pozostaną po nich tylko niepełne zapisy w archiwach albo przypadkowe wzmianki w lokalnych kronikach.

Dla projektu Ostoja Pamięci jest to kolejny potwierdzony przypadek polskiego miejsca pochówku z okresu II wojny światowej na terenie Niemiec. Każda taka odpowiedź pozwala nie tylko zweryfikować stan grobu, ale również przywrócić imię i historię osobie, która przez dziesięciolecia pozostawała znana często tylko z fragmentarycznych zapisów. To właśnie z takich pojedynczych spraw powstaje szerszy obraz losów polskich ofiar — obraz, który trzeba zachować, zanim bezpowrotnie zniknie z pamięci.

Nota metodologiczna

Artykuł opracowano na podstawie odpowiedzi Standesamt Tengen z dnia 18 maja 2026 r. oraz załączonych materiałów: fotografii z zaznaczonym położeniem grobu Wladislausa Hutnika i kopii fragmentów kroniki parafii Wiechs am Randen z 1996 r. Zachowano oryginalną pisownię imienia i nazwiska oraz zapis danych widoczny w materiale źródłowym.