Adres:

Haller Str. 10, 73433 Aalen

Wasseralfingen

Cmentarz

23 marca 2020

Aalen

Mogiły Polaków i więźniów  obozu koncentracyjnego Wiesendorf i pozostałych pięciu obozów pracy w Wasseralfingen.

 

 

Obozy koncentracyjne w Wasseralfingen (Aalen)

W 1940r. do Wasseralfingen zaczęli napływać jeńcy wojenni i przymusowi pracownicy z wielu krajów zajętych przez Niemcy. W 1940r. do Wasseralfingen zaczęli napływać jeńcy wojenni i przymusowi pracownicy z wielu krajów zajętych przez Niemcy. Polacy byli jednymi z nich. Na początku, po pokonaniu Polski, byli to jeńcy wojenni, a wkrótce dołączyła do nich także, uprowadzona podczas łapanek, polska ludność cywilna, czyli późniejsi przymusowi robotnicy. Byli tu również jeńcy belgijscy, francuscy, rosyjscy i włoscy. Wszyscy zatrudnieni zostali w dwóch największych zakładach w regionu: Maschinenfabrig Alfing Keßler i Schwäbische Hüttenwerke. Pracowali w systemie dwuzmianowym, po dwanaście godzin dziennie. Więźniowie ubrani byli w swoje cywilne ubrania, bądź też wojskowe mundury. Polscy i rosyjscy przymusowi robotnicy dodatkowo musieli mieć naszyte na swoich ubraniach oznakowania: trójkąty z literką P - Polacy i literką R – Rosjanie. Zarówno jeńcy wojenni jak i przymusowi robotnicy zakwaterowani byli w barakach, w jednym z sześciu obozów. Obozy ogrodzono i zabezpieczono drutem kolczastym. Schwäbische Hüttenwerke przygotowała w 1941r. tzw. „Südlager”, który mieścił się w południowej części Stiewingsstr (dzisiejszy parking Firmy), a w 1942r. tzw. „Nordlager”, który usytuowany był powyżej Schafgasse. Oba obozy zostały rozbudowane w 1943 roku. W skład „Südlager” wchodziło osiem baraków, a w skład „Nordlager” siedem. W późniejszym czasie doszedł do nich jeszcze trzeci obóz, przy kopalni żelaza na Braunenberg na terenie dzisiejszego placu sportowego Viktoria. Byli w nich więzieni Polacy i Rosjanie. Firma Alfing Keßler dla swoich przymusowych pracowników zbudowała w 1942r. także dwa obozy. Jeden w północnej części zakładu tzw. „Ruckenlager”, a drugi tzw. „Kappelberglager” na północny zachód od cmentarza na Kappelberg. Oba obozy zostały w 1943r. rozbudowane, a „Kappelberglager” rozbudowywano aż do 1944r.. W skład „Ruckenlager” wchodziło dwanaście baraków, które były częściowo podpiwniczone. Przetrzymywano w nich głównie Francuzów i Rosjan. W skład „Kappelberglager” wchodziło dziesięć baraków zamieszkałych przez więzionych Rosjan i Włochów.
 

KZ Wiesendorf

Pierwsze plany stworzenia obozu pojawiły się na początku 1943 roku. Zajmował on dzisiejszy teren ulic Moltke-, Braunenberg-, Flieder- i Kolpingstrasse. Z początkiem 1944r. Schwäbische Hüttenwerke zbudowała pięć baraków (Moltkestr. 40-40d), a Alfing Keßler dobudował do nich (do września) jeszcze cztery (Moltkestr. 30-30d). Na początku mieszkali w nich tylko przymusowi pracownicy ze wschodu. 27 września 1944 roku obóz Wiesendorf przekształcono w filię obozu

koncentracyjnego z Natzweiler. W skład niego wchodziło dziewięć drewnianych baraków i dwie wieże wartownicze. Teren obozu to ok. 2,8 ha., który był ogrodzony podwójnym wysokim ogrodzeniem z drutu kolczastego. Do obozu prowadziły dwa wejścia. Na początku istnienia, obóz pilnowany był przez 34 SSmanów, do których we wrześniu dołączyło jeszcze 33 strażników z organizacji Todt (OT). 27 września 1944 przyjechał pierwszy transport 400 więźniów z obozu koncentracyjnego w Dachau. Każdy dzień zaczynał się od apelu i odliczania. Czas pracy trwał ponad 10 godzin dziennie. 27 i 28 września był to prace na terenie obozu, a już 29 września więźniowie rozpoczęli oficjalnie pracę w pobliskich firmach takich jak: Heilmann und Litmann, Staud, Suka, GHH, Schwäbische Hüttenwerke i Alfing Keßler. Wszyscy więźniowie ubrani byli w cienkie „pasiaki”, a na nogach mieli drewniaki. Ze spisu przeprowadzonego 7 października wynika, że wśród 400 osadzonych było 300 wykwalifikowanych pracowników i 100 pomocników. Z początkiem listopada liczba chorych wzrosła do 27. W listopadzie 1944 roku przybyło do obozu 200 - 300 Polaków, uczestników Powstania Warszawskiego. Wraz z nadejściem zimy 1944/45 z powodu niskich temperatur, morderczej pracy i niedożywienia drastycznie wzrosła liczba chorych jak też i zgonów. 16 stycznia 1945 z KZ Wiesendorf wyruszył transport z 60 chorymi do obozu w Vaihingen/Enz. 2 lutego historia się powtórzyła i znowu 60 chorych zostało tam wysłanych. Ostatnia wzmianka o obozie koncentracyjnym Wiesendorf pochodzi z 2 lutego 1945 roku. W lutym obóz został zamknięty.

 

Podana liczba zgonów w obozach w Wasseralfingen to 60 osób. W urzędzie cywilnym zarejestrowane są tylko 33 z których 32 to Polacy.

 

Opracowano na podstawie „Aalener Jahrbuch 1984” wydanego przez Geschichts- und Altertumsverein Aalen e.V.

 

 

 

Po obozach nie pozostało śladu.

 

Ostoja Pamięci

 

Polskie Miejsca Pamięci i Groby w Niemczech

Ostoja  Pamięci - Badenia i Wirtembergia

 

 ©  Ostoja - Zuflucht  2017 - 2024   

 

 

 

e-mail: piotr.kentnowski@ostojapamieci.pl