KZ-Friedhof KochendorfCmentarz ofiar obozu w Bad Friedrichshall

Zakres ustaleń

Pochowani i dokumentacja imienna

Ostoja Pamięci nie dysponuje obecnie dokumentacją pozwalającą na pełne imienne ustalenie osób pochowanych na tym cmentarzu. Nie oznacza to, że taka dokumentacja się nie zachowała. Zakres jej zachowania i dostępności wymaga dalszego rozpoznania.

W Kochendorf więziono ludzi różnych narodowości, wśród nich Polaków i polskich Żydów. Opis miejskiej Ścieżki Pamięci wskazuje m.in. na przybycie w marcu 1945 roku więźniów z Unterriexingen oraz Mannheim-Sandhofen. Informacja o pobycie w obozie sama w sobie nie potwierdza jednak pochówku konkretnej osoby na tym cmentarzu. [2]

Liczba 382 dotyczy wszystkich pochowanych, zgodnie z opisem miasta. Nie jest liczbą polskich ofiar ani liczbą osób zidentyfikowanych w bazie Ostoi. Na tej stronie nie publikujemy niepotwierdzonego wykazu nazwisk. [1]

Historia miejsca

Od zbiorowych grobów do miejsca pamięci

Obóz koncentracyjny Kochendorf działał od września 1944 roku do końca marca 1945 roku jako podobóz KL Natzweiler-Struthof. Więźniów zmuszano do pracy na potrzeby niemieckiego przemysłu zbrojeniowego, m.in. w kopalni soli. Głód, przemoc oraz wyniszczające warunki życia i pracy prowadziły do licznych zgonów. [4]

Pochówki w latach 1944–1945

Pierwszych zmarłych pochowano w miejscu dzisiejszego cmentarza jesienią 1944 roku. Ciała grzebano w dołach mieszczących po kilka osób, zasypywanych dopiero po ich wypełnieniu. Zmarłych chowano bez odzieży i oznaczeń umożliwiających rozpoznanie tożsamości. Do wykonywania pochówków zmuszano wyznaczonych więźniów, którzy otrzymywali za tę pracę dodatkową porcję jedzenia. [1]

Do końca marca 1945 roku pochowano tu blisko 200 osób. W nocy z 30 na 31 marca pogrzebano kolejne ofiary, wśród nich ludzi skrajnie wyczerpanych, którzy jeszcze żyli. Według opisu miasta Bad Friedrichshall uczyniono to na polecenie lekarza Organizacji Todt. Obóz był już wówczas ewakuowany. [1]

Poszukiwania rodzin i powojenne ekshumacje

Już w 1945 roku do władz miejskich docierały zapytania rodzin o groby bliskich. W następnym roku podjęto decyzję o uporządkowaniu miejsca zbiorowych pochówków. Ustawiony tam brzozowy krzyż wskazywał, że spoczywają pod nim zmarli z obozu koncentracyjnego z lat 1944–1945. [1]

W 1953 roku francuska komisja przeprowadziła ekshumacje, podejmując próbę ustalenia tożsamości zmarłych i przyczyn ich śmierci. Według opisu miasta powstała wówczas 66-stronicowa lista zmarłych z obozu Kochendorf. Cmentarz otoczono murem i urządzono jako miejsce pamięci. Informacja o sporządzeniu listy nie oznacza, że Ostoja posiada jej kopię lub zweryfikowała jej zawartość. [1]

W 1959 roku przeniesiono tu szczątki 210 więźniów, którzy zmarli podczas marszów śmierci wiosną 1945 roku. Część wcześniejszych pochówków przeniesiono do innych miejsc na życzenie poszczególnych państw. Miejski opis cmentarza podaje łączną liczbę 382 pochowanych ofiar. [1]

Krzyż i tablice upamiętniające

Brzozowy krzyż zastąpiono później krzyżem kamiennym z napisem upamiętniającym 390 zmarłych II wojny światowej. Napis nie wskazywał jednoznacznie, że chodzi o ofiary zbrodni nazistowskich. W następstwie krytyki w 1961 roku przy wejściu umieszczono dodatkową tablicę informacyjną. [1]

Fotografie Ostoi pokazują wejście, tablice, krzyż oraz teren pochówków. Inskrypcje są częścią historii upamiętnienia; ich treść należy odczytywać z uwzględnieniem czasu powstania i porównywać z opracowaniami źródłowymi.