Projekt dokumentacyjny

Ostoja Pamięci

Dokumentacja polskich grobów i miejsc pochówku z okresu II wojny światowej w Niemczech. Projekt łączy kwerendy archiwalne, pracę terenową i pomoc rodzinom poszukującym śladów swoich bliskich.

Zakres Polskie miejsca pochówku w Niemczech
Metoda Archiwa, dokumentacja, weryfikacja terenowa
Cel Pamięć, identyfikacja i pomoc rodzinom
Jak poszukiwać

Podstawy prawne ochrony polskich grobów wojennych w Niemczech

Ochrona polskich grobów wojennych w Niemczech opiera się na trzech podstawowych aktach prawnych. Poniżej znajdziesz ich opisy oraz oryginalne dokumenty do pobrania.

01

Niemiecka ustawa o ochronie grobów ofiar wojen i tyranii (GräbG)

Data uchwalenia: 1 lipca 1965 r. Gesetz über die Erhaltung der Gräber der Opfer von Krieg und Gewaltherrschaft

Ustawa GräbG to podstawowy akt prawny Republiki Federalnej Niemiec regulujący sposób traktowania grobów ofiar wojen i tyranii. Nakłada obowiązek zachowania, oznaczenia i pielęgnacji takich grobów na wszystkich szczeblach administracyjnych. Ustawa ma na celu nie tylko utrzymanie grobów w dobrym stanie technicznym, ale także zapewnienie trwałego upamiętnienia ofiar — zarówno cywilnych, jak i wojskowych, niezależnie od ich narodowości.

Szczególnie istotne konsekwencje
  • obowiązek zachowania i utrzymywania grobów objętych ustawą
  • trwały charakter ochrony powiązany z obowiązkami administracyjnymi i finansowymi po stronie instytucji publicznych
  • możliwość uzyskiwania informacji o grobach w ramach procedur i właściwości instytucji
Pobierz ustawę GräbG (PDF)
02

Traktat między Rzeczpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy

Data podpisania: 17 czerwca 1991 r. Bonn

Traktat ten stanowi podstawę współpracy Polski i Niemiec w wielu dziedzinach, w tym także w zakresie ochrony miejsc pamięci i grobów ofiar wojen. W artykule 28 i 32 traktatu obie strony zobowiązują się do poszanowania i opieki nad miejscami upamiętnienia oraz grobami ofiar znajdującymi się na terytorium drugiego państwa.

Najważniejsze założenia
  • deklaracja poszanowania miejsc pamięci i miejsc pochówku
  • współpraca i ułatwianie działań związanych z upamiętnieniem
  • potwierdzenie znaczenia dostępu do miejsc pamięci dla rodzin i instytucji
Pobierz Traktat z 1991 r. (PDF)
03

Umowa między Rządem RP a Rządem RFN o grobach ofiar przemocy totalitarnej

Data podpisania: 8 grudnia 2003 r. Warszawa

Umowa ta koncentruje się wyłącznie na ochronie grobów ofiar przemocy totalitarnej — a więc ofiar nazizmu, deportacji, pracy przymusowej, egzekucji i innych form represji systemowych. Stanowi uzupełnienie wcześniejszego traktatu z 1991 roku i precyzuje zasady opieki, dokumentowania oraz dostępności takich miejsc pochówku.

Główne założenia umowy
  • identyfikacja i rejestracja grobów po obu stronach
  • zapewnienie dostępu do miejsc pochówku
  • zasady opieki, oznaczania i współpracy instytucjonalnej
Pobierz Umowę z 2003 r. (PDF)